Turkish
Nikol Paşinyanın yenidən hakimiyyətə gəlməsi Cənubi Qafqazda yeni siyasi arxitekturanın formalaşmasının əsas amillərindən birinə çevrilə bilər və Ermənistan, Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlərin normallaşması üçün əlavə imkanlar yarada bilər. 8 iyun tarixində Ermənistan Mərkəzi Seçki Komissiyası hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” Partiyasının qələbəsini rəsmən təsdiqlədi. Baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi siyasi qüvvə səslərin 49,81 faizini toplayaraq parlament çoxluğunu qoruyub saxladı. Əsas rəqib olan “Güclü Ermənistan” koalisiyası isə 23,29 faiz səs qazandı. Beləliklə, Paşinyan yeni hökumət formalaşdırmaq və siyasi kursunu davam etdirmək imkanı əldə etdi.
Lakin bu seçkilərin əhəmiyyəti Ermənistanın daxili siyasətinin sərhədlərini çoxdan aşır. Əslində erməni seçiciləri konkret partiyalara deyil, ölkənin gələcək xarici siyasət istiqamətinə səs verirdilər. 2020 və 2023-cü illərdə baş verən hadisələrdən sonra Ermənistan qarşısında tarixi seçim dayanmışdı: Rusiyaya söykənən ənənəvi siyasəti davam etdirmək, yoxsa Qərblə əməkdaşlıq və qonşularla münasibətlərin normallaşdırılması yolu ilə yeni təhlükəsizlik modeli qurmaq.
Paşinyanın qələbəsi göstərir ki, erməni cəmiyyətinin əksəriyyəti hakimiyyətə qarşı tənqidlərə baxmayaraq revanşist siyasəti dəstəkləmədi. Bundan əlavə, seçicilər keçmiş hakimiyyətlərin və Rusiyaya yaxın qüvvələrin təmsil etdiyi siyasi modelin geri dönüşünü də qəbul etmədilər. Bu, seçkilərin ən mühüm nəticələrindən biri hesab oluna bilər.
Geosiyasi baxımdan bu seçkilər Rusiyanın Ermənistandakı təsir imkanlarının zəifləməsinin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Uzun illər Moskva Ermənistanın əsas təhlükəsizlik tərəfdaşı və başlıca xarici siyasi dayağı olub. Lakin Qarabağ hadisələrindən sonra erməni cəmiyyətinin mühüm hissəsinin Rusiyaya olan etimadı ciddi şəkildə azalıb. Məhz buna görə də Rusiyaya yaxın siyasi qüvvələrin etiraz elektoratını səfərbər etmək cəhdləri hakimiyyət dəyişikliyi ilə nəticələnmədi.
Bununla belə, Rusiyanın Ermənistandan tamamilə uzaqlaşdığını söyləmək düzgün olmazdı. Moskva iqtisadiyyat, enerji sektoru, əmək miqrasiyası və humanitar əlaqələr vasitəsilə hələ də mühüm təsir rıçaqlarını qoruyub saxlayır. Ancaq bu seçkilər göstərdi ki, Rusiyanın Ermənistanın siyasi gələcəyini müəyyən etmək imkanları əvvəlki qədər mütləq deyil.
Azərbaycan baxımından Paşinyanın qələbəsi əsasən müsbət qiymətləndirilə bilər.
İlk növbədə, Bakı ilə İrəvan arasında yekun sülh sazişinin imzalanması ehtimalı artır. Məhz indiki Ermənistan hakimiyyəti yeni regional reallığı qəbul edib və uzunmüddətli sabitliyə yönəlmiş danışıqlar prosesini davam etdirir. Mövcud fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, Paşinyan Azərbaycan üçün ən proqnozlaşdırılan tərəfdaşlardan biri olaraq qalır.
İkinci mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Ermənistanda revanşist şüarlar üzərində siyasət quran qüvvələrin hakimiyyətə gəlmək ehtimalı azalır. Seçkilərin nəticələri göstərir ki, erməni cəmiyyətinin əhəmiyyətli hissəsi diqqətini keçmiş münaqişələrə deyil, ölkənin gələcək inkişafına yönəltmək istəyir.
Üçüncü vacib amil regional nəqliyyat və iqtisadi layihələrin perspektivləri ilə bağlıdır. Ermənistanın Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərinin yaxşılaşması halında Cənubi Qafqaz tədricən münaqişə bölgəsindən Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm tranzit mərkəzinə çevrilə bilər. Bu isə regionun bütün dövlətlərinin maraqlarına cavab verir.
Türkiyə amili də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ankara üçün Paşinyanın qələbəsi daha əlverişli ssenari hesab olunur. Son illərdə Ermənistan-Türkiyə münasibətlərinin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar məhz indiki hakimiyyət dövründə baş verib. Türkiyə hesab edir ki, Azərbaycan və Ermənistan arasında davamlı sülh regional əməkdaşlığın genişlənməsi üçün əsas şərtdir.
Bununla belə, yaxın perspektivdə sürətli nəticələr gözləmək doğru olmazdı. Paşinyan hakimiyyəti qorusa da, müxalifət və millətçi dairələr hələ də ciddi siyasi təsir imkanlarına malikdirlər. Bu səbəbdən sülh sazişi, konstitusiya dəyişiklikləri və Azərbaycanla münasibətlər kimi məsələlər Ermənistan daxilində uzun müddət müzakirə mövzusu olaraq qalacaq.
Əsas nəticə budur ki, Paşinyanın qələbəsi sülhə tam zəmanət verməsə də, Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Uzun illərdən sonra Bakı, Ankara və İrəvan arasında qarşıdurma siyasətindən praqmatik əməkdaşlıq modelinə keçid üçün real imkan yaranır.
Məhz buna görə 2026-cı il parlament seçkiləri son illərin Cənubi Qafqaz üçün ən mühüm siyasi hadisələrindən biri hesab oluna bilər. Bu seçkilər göstərdi ki, Ermənistan cəmiyyəti getdikcə daha çox sabitlik, iqtisadi inkişaf və regional əməkdaşlıq istiqamətində seçim etməyə çalışır.
