{"id":19135,"date":"2026-05-15T09:15:33","date_gmt":"2026-05-15T07:15:33","guid":{"rendered":"https:\/\/hocalihaber.com\/?p=19135"},"modified":"2026-05-15T09:18:06","modified_gmt":"2026-05-15T07:18:06","slug":"tayvan-iran-ve-iqtisadiyyat-pekinde-kecirilen-sammitin-esas-movzulari-elifaga-axverdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/tayvan-iran-ve-iqtisadiyyat-pekinde-kecirilen-sammitin-esas-movzulari-elifaga-axverdi\/","title":{"rendered":"TAYVAN, \u0130RAN V\u018f \u0130QT\u0130SAD\u0130YYAT: PEK\u0130ND\u018f KE\u00c7\u0130R\u0130L\u018fN SAMM\u0130T\u0130N \u018fSAS M\u00d6VZULARI &#8211; \u018fL\u0130FA\u011eA AXVERD\u0130"},"content":{"rendered":"<p><span data-contrast=\"auto\">AB\u015e prezidenti\u00a0Donald\u00a0Tramp\u0131n\u00a013\u201315 may tarixl\u0259rind\u0259 \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259ri t\u0259kc\u0259 h\u0259ft\u0259nin \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi hadis\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259diyi g\u00f6r\u00fc\u015f oldu. Bu s\u0259f\u0259rin tarixi x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n ilk AB\u015e prezidenti\u00a0Richard\u00a0Nikson\u00a0olmu\u015fdu. Onun 1972-ci ild\u0259ki s\u0259f\u0259ri Soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn geosiyasi balans\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k Va\u015finqton v\u0259 Pekin aras\u0131nda yeni\u00a0\u0259laq\u0259l\u0259rin\u00a0\u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdu. Onillikl\u0259r sonra\u00a0Tramp\u00a0\u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n art\u0131q s\u0259kkizinci AB\u015e prezidenti oldu. Lakin bug\u00fcnk\u00fc\u00a0siyasi\u00a0v\u0259ziyy\u0259t tamamil\u0259 f\u0259rqlidir. \u018fg\u0259r\u00a0Nikson\u00a0d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259qs\u0259d\u00a0SSR\u0130y\u0259\u00a0qar\u015f\u0131 Pekinl\u0259 yax\u0131nla\u015fmaq idis\u0259,\u00a0Tramp\u00a0bu d\u0259f\u0259 d\u00fcnyan\u0131n iki \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00fcc\u00fc aras\u0131nda ciddi strateji r\u0259qab\u0259t \u015f\u0259raitind\u0259 \u00c7in\u0259\u00a0s\u0259f\u0259r edib.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">\u018fslind\u0259 bu s\u0259f\u0259r aprel ay\u0131nda ba\u015f tutmal\u0131 idi. Lakin \u0130ranla ba\u011fl\u0131 m\u00fcharib\u0259 s\u0259b\u0259bind\u0259n s\u0259f\u0259r t\u0259xir\u0259 sal\u0131nd\u0131. Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 h\u0259rbi\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259, z\u0259rb\u0259l\u0259r,\u00a0H\u00f6rm\u00fcz\u00a0bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn neft b\u00f6hran\u0131 Va\u015finqtonu diqq\u0259tini ba\u015fqa istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etmi\u015fdi. V\u0259ziyy\u0259t nisb\u0259t\u0259n\u00a0sabitl\u0259\u015fdikd\u0259n\u00a0sonra A\u011f Ev yenid\u0259n \u00c7in istiqam\u0259tin\u0259 qay\u0131td\u0131. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rk\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 AB\u015e \u00fc\u00e7\u00fcn Pekinl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda saxlamaq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Si\u00a0Tsinpin,\u00a0Tramp\u0131\u00a0olduqca y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131lad\u0131. B\u00f6y\u00fck Xalq Zal\u0131nda r\u0259smi m\u0259rasim ke\u00e7irildi, h\u0259rbi f\u0259xri qarovul d\u00fcz\u00fcld\u00fc, iki \u00f6lk\u0259nin bayraqlar\u0131n\u0131 tutan u\u015faqlar t\u0259dbird\u0259 i\u015ftirak etdil\u0259r. Bu, sad\u0259c\u0259 protokol jesti deyildi. \u00c7in bununla g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131 ki, art\u0131q AB\u015e il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc ki\u00e7ik t\u0259r\u0259f kimi deyil, b\u0259rab\u0259r g\u00fcc kimi g\u00f6r\u00fcr.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n \u0259sas m\u00f6vzusu Tayvan m\u0259s\u0259l\u0259si oldu. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 iki \u00f6lk\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 \u0259n\u00a0k\u0259skin\u00a0m\u00f6vzu hesab edilir. \u00c7in Tayvan\u0131 \u00f6z \u0259razisinin bir hiss\u0259si v\u0259 milli suverenlik m\u0259s\u0259l\u0259si kimi g\u00f6r\u00fcr. AB\u015e is\u0259 Tayvan\u0131 Asiyada strateji n\u00f6qt\u0259 v\u0259 \u00c7in t\u0259sirini\u00a0m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq\u00a0\u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0vacib\u00a0vasit\u0259 hesab edir.\u00a0Si\u00a0Tsinpin,\u00a0a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirdi ki, Va\u015finqtonun Tayvan m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 yanl\u0131\u015f add\u0131mlar\u0131 birba\u015fa h\u0259rbi qar\u015f\u0131durmaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Pekin bununla bu m\u0259s\u0259l\u0259nin onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cq\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259tt\u201d oldu\u011funu bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirdi.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunan ikinci m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259 \u0130ranla ba\u011fl\u0131 m\u00fcharib\u0259 idi. \u00c7in Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n g\u0259l\u0259n sabit enerji\u00a0resurslar\u0131ndan\u00a0ciddi \u015f\u0259kild\u0259 as\u0131l\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcharib\u0259 Pekin \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf\u0259li deyil. \u00c7in AB\u015e-\u0131n regionda uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcharib\u0259y\u0259 c\u0259lb\u00a0olunmas\u0131n\u0131\u00a0ist\u0259mir, \u00e7\u00fcnki bu, h\u0259m enerji bazar\u0131na, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na ciddi z\u0259rb\u0259 vura bil\u0259r. Va\u015finqton is\u0259 ehtimal ki, \u00c7inin \u0130ran m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 diplomatik bax\u0131mdan hans\u0131 rol oynaya bil\u0259c\u0259yini anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">G\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fczakir\u0259 olundu. Siyasi r\u0259qab\u0259t\u0259 baxmayaraq, iki \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyatlar\u0131 bir-biri il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olaraq qal\u0131r.\u00a0Trampla\u00a0birlikd\u0259 Pekin\u0259\u00a0Elon\u00a0Musk,\u00a0Tim\u00a0Cook\u00a0v\u0259\u00a0Jensen\u00a0Huang\u00a0kimi b\u00f6y\u00fck biznes n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin s\u0259f\u0259r etm\u0259si bunu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rdi. M\u00fczakir\u0259l\u0259r ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri, texnologiya sektoru, yar\u0131mke\u00e7iricil\u0259r, s\u00fcni intellekt v\u0259 AB\u015e-\u0131n \u00c7in\u0259 t\u0259tbiq etdiyi\u00a0\u00e7ip\u00a0ixrac\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rini \u0259hat\u0259 edib. AB\u015e \u00c7inin texnoloji inki\u015faf tempini z\u0259ifl\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, \u00c7in is\u0259 bu m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri yum\u015faltmaq v\u0259 Amerika bazar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131 qorumaq ist\u0259yir.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">Bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259n sonra \u0259sas sual t\u0259r\u0259fl\u0259rin bir-birind\u0259n n\u0259\u00a0g\u00f6zl\u0259m\u0259sidir. AB\u015e qlobal liderliyini qorumaq, \u00c7inin y\u00fcks\u0259li\u015fini n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq, Tayvan\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k v\u0259 Pekinin Asiyada dominant g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq ist\u0259yir. Bununla yana\u015f\u0131, Va\u015finqton birba\u015fa m\u00fcharib\u0259d\u0259 maraql\u0131 deyil, \u00e7\u00fcnki bu, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vura bil\u0259r. \u00c7in is\u0259 vaxt qazanmaq, iqtisadi g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmaq, Asiyada t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131\u00a0geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k\u00a0v\u0259 AB\u015e-dan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaq niyy\u0259tind\u0259dir. Pekin Tayvan\u0131 \u00f6z n\u0259zar\u0259tin\u0259 qaytarmaq ist\u0259yir, lakin bunu b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi qar\u015f\u0131durma olmadan h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span data-contrast=\"auto\">M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 bu s\u0259f\u0259ri iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda dostluq c\u0259hdi kimi\u00a0qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k\u00a0do\u011fru olmaz. Bu, daha \u00e7ox r\u0259qab\u0259td\u0259 olan iki b\u00f6y\u00fck g\u00fcc\u00fcn a\u00e7\u0131q qar\u015f\u0131durmadan yay\u0131nmaq \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131\u011f\u0131 strateji dialoqdur. Pekin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259n sonra g\u0259rginlik tam aradan qalxmasa da, t\u0259r\u0259fl\u0259r \u0259n az\u0131ndan dialoqu davam etdirm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u00a0olduqlar\u0131n\u0131\u00a0n\u00fcmayi\u015f\u00a0etdirdil\u0259r\u00a0v\u0259 bug\u00fcnk\u00fc m\u00fcr\u0259kk\u0259b beyn\u0259lxalq \u015f\u0259raitd\u0259 bu \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u00fch\u00fcm siyasi n\u0259tic\u0259 hesab olunur.<\/span><span data-ccp-props=\"{&quot;134233117&quot;:false,&quot;134233118&quot;:false,&quot;335551550&quot;:6,&quot;335551620&quot;:6,&quot;335559738&quot;:240,&quot;335559739&quot;:240}\">\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AB\u015e prezidenti\u00a0Donald\u00a0Tramp\u0131n\u00a013\u201315 may tarixl\u0259rind\u0259 \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259ri t\u0259kc\u0259 h\u0259ft\u0259nin \u0259n m\u00fch\u00fcm siyasi hadis\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259diyi g\u00f6r\u00fc\u015f oldu. Bu s\u0259f\u0259rin tarixi x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n ilk AB\u015e prezidenti\u00a0Richard\u00a0Nikson\u00a0olmu\u015fdu. Onun 1972-ci ild\u0259ki s\u0259f\u0259ri Soyuq m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn geosiyasi balans\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k Va\u015finqton v\u0259 Pekin aras\u0131nda yeni\u00a0\u0259laq\u0259l\u0259rin\u00a0\u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdu. Onillikl\u0259r sonra\u00a0Tramp\u00a0\u00c7in\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259n art\u0131q s\u0259kkizinci [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19138,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10,6,3,7],"tags":[],"class_list":{"0":"post-19135","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-dunya","8":"category-gundm","9":"category-3","10":"category-siyaset"},"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/hocalihaber.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/1985917178_0_71_1350_830_1280x0_80_0_0_7e8864754ebc7e644af2b64e2675d447.jpg.webp","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19135","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19135"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19135\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19139,"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19135\/revisions\/19139"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19135"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19135"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/hocalihaber.com\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19135"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}