Rusiya–Ukrayna müharibəsi: 2014-cü ildən bu günə qədər – Əlifağa Axverdi

0
294

Rusiya–Ukrayna müharibəsinin tarixi əslində 2014-cü ildən başlayır. Həmin il Ukraynada hakimiyyət dəyişikliyindən sonra Rusiya Krımı nəzarətə götürdü və şərqi Ukraynada – Donetsk və Luqansk vilayətlərində silahlı qarşıdurmalar başladı. Növbəti səkkiz il ərzində döyüşlər əsasən bu bölgələrdə davam etsə də, müxtəlif atəşkəs razılaşmalarına baxmayaraq münaqişə tam dayandırılmadı.

24 fevral 2022-ci ildə müharibə tamamilə yeni mərhələyə keçdi. Rusiya Ukraynaya genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başladı. Moskva bunu öz təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və Ukraynanın hərbi potensialının zəiflədilməsi ilə izah etdi. Ukrayna isə bunu ölkənin suverenliyinə qarşı işğal kimi qiymətləndirdi və genişmiqyaslı müdafiəyə başladı. ABŞ, Avropa İttifaqı və digər Qərb dövlətləri Ukraynaya hərbi, maliyyə və humanitar dəstək göstərərək Rusiyaya qarşı sərt sanksiyalar tətbiq etdilər.

Müharibənin ilk ayları ən gərgin dövr hesab olunur. Rusiya ordusu Kiyev, Xarkov və cənub istiqamətlərində sürətli irəliləyişə çalışdı. Lakin Kiyev istiqamətində hücum dayandırıldı və döyüşlərin əsas ağırlıq mərkəzi ölkənin şərq və cənub bölgələrinə keçdi. Sonrakı mərhələdə Ukrayna bir neçə uğurlu əks-hücum həyata keçirdi və müharibə tədricən uzunmüddətli mövqe savaşına çevrildi.

Müharibənin ən intensiv mərhələsi 2022–2023-cü illər hesab olunur. Hər iki tərəf genişmiqyaslı əməliyyatlar həyata keçirir, cəbhə xətti tez-tez dəyişirdi. Sonrakı illərdə isə döyüşlər əsasən pilotsuz uçuş aparatları, uzaqmənzilli raketlər və artilleriya zərbələri ilə xarakterizə olunmağa başladı. Bu mərhələdə texnologiya və hərbi sənaye müharibənin gedişinə ciddi təsir göstərən əsas amillərdən birinə çevrildi.

Hazırda, 2026-cı ilin yayında, müharibə hələ də davam edir. Döyüşlər əsasən Ukraynanın şərq və cənub istiqamətlərində gedir. Son günlərdə raket və pilotsuz aparatlarla həyata keçirilən hücumların intensivliyi yenidən artıb. Eyni zamanda diplomatik səylər və əsir mübadilələri davam etsə də, tərəflər arasında sülh razılaşmasına dair ortaq mövqe hələ formalaşmayıb. Analitiklərin əksəriyyəti hesab edir ki, münaqişənin yaxın zamanda tam başa çatacağı ehtimalı hələ də aşağı olaraq qalır.